Gerard Scholten

Vanwege het 200-jarig bestaan van onze badplaats zetten we steeds een gezicht van Zandvoort in het zonnetje. Gerard Scholten is zo’n gezicht. Als boswachter leerde hij Zandvoort en haar bewoners van dichtbij kennen. Hij gaf jarenlang lezingen, onder andere bij Nieuw Unicum, zingt in een koor, is actief bij de IVN-kinderwerkgroep en zet zich in voor ouderen. Inmiddels is hij met pensioen, maar van stilzitten is weinig sprake.

Op tafel staat een vos. Niet zomaar een foto van een vos, maar een echte, opgezette vos. Daarnaast een Jan-van-gent, een lepelaar, een kerkuil en verschillende andere vogels. Gerard neemt ze mee naar zijn lezingen. Want een verhaal over de natuur begint bij hem niet alleen met vertellen. Het begint met kijken. Een grote vos op tafel bij een groep ouderen doet wonderen: “Dan heb je de mensen gelijk een beetje te pakken.”

Dat is eigenlijk precies wat Gerard al zijn leven doet. Kijken naar mensen, aansluiten bij wat zij nodig hebben en ze meenemen in een verhaal. Eerst als verpleegkundige, later als boswachter en nu nog altijd als vrijwilliger, verteller en natuurliefhebber.

Gerard groeide op op een boerderij in Drenthe, als een van acht kinderen. Zijn familie kwam als pioniers naar de Wieringermeer. Op het boerenbedrijf werd het hele jaar door gewerkt: aardappelen, uien, wortels, aardbeien, koeien, varkens. Iedereen hielp mee. Gerard volgde de landbouwschool in Schagen en Alkmaar en het lag voor de hand dat hij boer zou worden, maar het bedrijf was te klein om er met zijn vader samen een bestaan op te bouwen.

Zijn moeder zag daarom een andere richting voor hem: de gezondheidszorg. Dat was misschien minder onverwacht dan het lijkt. Als klein jongetje hielp Gerard op de markt een man zonder benen die sigaretten verkocht. Hij bracht de sigaretten voor hem rond en kreeg daar een stuiver voor. “Zo is het ook verder gegaan. Ik trok het altijd aan.”

Hij ging de ziekenverzorging in en werkte vervolgens als wijkziekenverzorger in Amsterdam, in onder meer Bos en Lommer, Slotermeer en Geuzenveld. Als jongen van het platteland kwam hij bij allerlei mensen thuis. Hij was nieuwsgierig naar wie hij voor zich had. “Wat zit er achter?” Later werd hij wijkverpleegkundige in Haarlem en werkte hij jarenlang in het centrum, tussen de hofjes. Daar werd voor hem steeds duidelijker dat zorg nooit alleen om het lichamelijke gaat. “Als je bij iemand komt, gaat het niet alleen om dat wondje verbinden, of om die wasbeurt, maar het gaat ook om de sociale situatie en de geestelijke situatie. Dus alles bij elkaar.”

Na ongeveer twintig tot vijfentwintig jaar in de gezondheidszorg kwam Gerard via bezoekerscentrum De Oranjekom terecht. Hij werkte daar twee jaar toen er een vacature voor boswachter kwam. Zijn chef vond dat eigenlijk wat snel. Gerard was net begonnen en had bovendien geen jachtdiploma en was geen buitengewoon opsporingsambtenaar. Maar hij had wel iets anders: “Ik was wel een mensenmens en ik was een gastheer en educatief.” Hij solliciteerde en werd aangenomen. “Ik zei geen nee. Dat is echt mijn droombaan, boswachter.”

Als boswachter werd Gerard niet alleen iemand die de natuur beheerde. Hij werd ook de boswachter van de excursies, de communicatie en de contacten met de omgeving. Hij werd regelmatig naar voren geschoven voor interviews en televisie en gaf jarenlang lezingen, onder andere bij Nieuw Unicum. Juist daar kwam zijn ervaring uit de zorg opnieuw van pas. Een lezing voor een groep mensen met een beperking vraagt iets anders dan een verhaal vertellen aan een groep natuurliefhebbers. Gerard kijkt naar zijn publiek, gebruikt grote foto’s, stelt vragen en laat mensen dingen ervaren. Bij een blinde mevrouw zat hij ooit met een konijntje naast haar op de bank en liet hij het dier langs haar wang gaan. “Dan moet je heel veel interactief zijn.”

Als boswachter werkte Gerard anderhalf jaar in de Zuidduinen van Zandvoort. Hij begon vroeg, vaak rond zes uur, en nam zijn twee schapendoezen mee. Tijdens die wandelingen leerde hij steeds meer mensen kennen: hondenbezitters, natuurliefhebbers en bewoners. Hij had vooral gehoord dat Zandvoorters mensen van buiten niet altijd gemakkelijk toelaten. Zelf heeft hij dat nauwelijks ervaren. Hij voelde zich hier thuis.

Toen Gerard ook in Zandvoort ging wonen, kwamen daar weer nieuwe contacten bij. Voor zijn huis stonden twee grote manden met geweien voor het raam. “Hier woont de boswachter.” Kinderen uit de buurt herkenden hem, ouders, opa’s en oma’s kwamen langs en hij werd gevraagd voor lezingen en activiteiten. Zo raakte hij betrokken bij het koor, de kerk, de IVN-kinderwerkgroep en allerlei andere initiatieven. Zijn wereld in Zandvoort werd steeds groter.

Wat Gerard zo bijzonder vindt aan Zandvoort, is dat er zoveel naast elkaar bestaat. De natuur en het circuit. De strandtenten en de kerk. Sportverenigingen, evenementen, muziek, de markt en de vele vrijwilligers. “Het is niet alleen maar het een of het ander. Het is samenleven.”

Hij ziet ook hoe verschillend Zandvoorters zijn. De mensen die vooraan staan, maar ook de mensen die gewoon jarenlang hard hebben gewerkt en nu vooral blij zijn met hun dorp. Mensen die zichtbaar zijn en mensen die liever op de achtergrond blijven. Juist die laatste groep fascineert hem. Mensen die iemand helpen in de straat, boodschappen brengen, een tuintje bijhouden of vrijwilligerswerk doen zonder dat iemand het ziet.

Zelf doet Gerard nog altijd volop mee. Bij De Zandstroom werkt hij na zijn pensioen gemiddeld zo’n tien uur per week. Hij neemt mensen met een haperend brein mee in een busje, bijvoorbeeld naar Elswout of de Waterleidingduinen. Vanuit de Zonnebloem en de diaconie zet hij zich in voor ouderen en mensen die eenzaam zijn. En bij de IVN-kinderwerkgroep is hij na 25 jaar nog steeds actief. Vervelen doet hij zich geen moment.

Wat hem misschien nog wel het meest bezighoudt, zijn de verhalen die hij onderweg tegenkomt. Een oud-postbode die nog precies weet wie vroeger in welk huis woonde. Een oud-directeur van het circuit. De oprichter van een muziekschool. Mensen die op het eerste gezicht misschien niet bijzonder lijken, maar bij nader inzien een leven vol verhalen blijken te hebben.

Dat geldt volgens Gerard voor heel Zandvoort. Op de markt, in de kerk, in het koor, op het strand, in de duinen, waar hardlopers, hondenbezitters en natuurliefhebbers hun eigen kleine gemeenschappen vormen. “Het is fascinerend om te zien hoe dat gaat.”

Misschien is dat ook wat Gerard zelf al die jaren heeft gedaan. Kijken. Eerst als boerenzoon, later als verpleegkundige en boswachter. Niet alleen zien wat er aan de buitenkant gebeurt, maar nieuwsgierig zijn naar het verhaal erachter. Een vos op tafel, een konijntje langs een wang, een groep ouderen die opeens begint te vertellen. Een onbekende Zandvoorter die blijkt te beschikken over een heel leven aan verhalen.

Voor Gerard zijn mensen nooit zomaar één ding. En misschien is dat precies wat hij zo mooi vindt aan Zandvoort: een dorp met heel veel verschillende gezichten, die samen het verhaal van de badplaats vertellen.

17.000 inwoners en ruim 5 miljoen jaarlijkse bezoekers maken Zandvoort. Zij zijn de gezichten van onze badplaats. In ons jubileumjaar zetten we 200 van deze ‘Gezichten van Zandvoort’ in de schijnwerpers. Het zijn de bekende én minder bekende mensen die Zandvoort een gezicht geven; van binnen en buiten Zandvoort, uit het heden en het verleden. Samen vertellen ze het verhaal van onze badplaats.

Dit portret is onderdeel van Gezichten van Zandvoort – een groeiende verzameling verhalen van mensen die het dorp kleur geven.